Tag: lawyer

የችሎት ቀልዶችና ገጠመኞች #3

ከዚህ በታች የቀረቡት ገጠመኞችና ቀልዶች ከሶስት ዓመት በፊት በዘጋሁት በላልበልሃ የተባለ ብሎግ ላይ የወጡ ሲሆን አሁን ላይ አዳዲስ ስራዎች ተጨምረውባቸው በመጽሐፍ መልክ ታትመው ወጥተዋል፡፡ የመጽሐፉ ርዕስ ህግ ቀልድና ቁምነገር የሚል ሲሆን በ36 ብር በሜጋ የመጻህፍት መሸጫና ማከፋፈያ፣ በዩኒቨርሳል የመጽሐፍት መደብር እንዲሁም አዲስ አበባ ላይ በሌሎች መጽሐፍት መደብሮች ማግኘት ትችላላችሁ፡፡

https://chilot.blog/wp-content/uploads/2017/02/chilot-me2.jpg

የጠበቃ ቀልዶች

ወይኔ አባዬ

አንድ ጠበቃ በአንዲት ትንሽ የገጠር ከተማ የገጠሩን ውበት እያደነቀ ይንሸራሸር ነበር፡፡ ትንሽ መንገድ ከሄደ በኋላ ከመንገዱ ጠርዝ ላይ አደጋ የደረሰ በሚመስል መልኩ ሰዎች ተሰብስበው ግርግር ሲፈጥሩ ይመለከታል፡፡ ወዲያውኑ በዛ ቦታ ላይ የመኪና አደጋ እንደደረሰ የጠበቃ ቀልቡ ከነገረው ነገር ተነስቶ ድምዳሜ ላይ ደረሰ፡፡ በአደጋው ቦታ ዙሪያ ወደተሰበሰቡት ሰዎች በመጠጋት የአደጋውን ዓይነትና ሁኔታ ለማጣራት ቢንጠራራም መግቢያ ቀዳዳ አላገኘም፡፡ በዚህ ጊዜ ፈጣን የጠበቃ ብልጠቱን በመጠቀም ዘዴ ቀየሰና “ወይኔ አባዬ! አሳልፉኝ! ወይኔ አባዬ! አባዬ!” እያለ ሲጮህ ወለል ብሎ ተከፈተለት፡፡ በግጭቱ ክፉኛ የተጎዳው አህያ አስፓልቱ ዳር ተዘርሮ እያቃሰተ ነበር፡፡

የኪስ ምስጋና

አንዲት ሴት በጣም ያስቸገራትን የፍርድ ቤት ሙግት ወደ አሸነፈላት ጠበቃ ዘንድ ትሔድና በደስታ ተውጣ “እንዴት አድርጌ እንደማመሰግንህ አላውቅም!” ትለዋለች፡፡ ጠበቃውም “ግብጾች ገንዘብን ከፈጠሩበት ጊዜ አንስቶ ለጥያቄሽ አንድና አንድ መልስ ብቻ ነው ያለው!” ሲል እቅጩን ነግሯታል፡፡

የችሎት ቀልዶች

ፍትሐዊ ጉቦ

የተከበሩት ዳኛ በጥቁሩ ካባቸው ደምቀው በችሎት አስከባሪ ፖሊስ ታጅበው ወደ ችሎት ሲገቡ ፖሊሱ ገና “አንዴ ተነሱ!” ብሎ ተናግሮ ሳይጨርስ በአዳራሽ የነበረው ሁሉ ብድግ ብሎ አከበራቸው፡፡ “ተቀመጡ!” አሉና የመጀመሪያውን መዝገብ ገልጠው ከሳሽና ተከሳሽን ተጣሩ፡፡ በመቀጠል የግራ ቀኙ ጠበቆች ብድግ ብለው በየተራ ስማቸውን አስመዘገቡ፡፡

ዳኛው በችሎት አዳራሽ የተሰበሰበውን ባለጉዳይ አንዴ አየት አደረጉና ወደ ጠበቆቹ ዞረው በትኩረት እየተመለከቱ “በዚህ ጉዳይ የከሳሽና የተከሳሽ ጠበቆች የሰጣችሁን ጉቦ ደርሶኛል” በማለት ተናገሩ፡፡ ይሄኔ ጠበቆቹ በሐፍረት እርስ በእርስ መተያየት ጀመሩ፡፡

“የከሳሽ ጠበቃ የሰጠኝ 15 ሺ ብር ሲሆን የተከሳሽ ጠበቃ ደግሞ 10 ሺ ብር ሰጥቶኛል፡፡” ዳኛው ይህን ከተናገሩ በኋላ ከኪሳቸው ቼክ አውጥተው ለከሳሽ ጠበቃ የሚከፈል 5 ሺ ብር ከጻፉ በኋላ “የከሳሽ ጠበቃ 5 ሺ ብር እላፊ ሰጥተኸኛል፡፡ እንካ ቼኩን ተቀበል፡፡” ብለው ቼኩን ሰጡት፡፡ ጠበቃው እያላበው ቼኩን ተቀበለ፡፡

በመጨረሻም ዳኛው ፊታቸው ላይ እፎይታና እርጋታ እየተነበበ እንዲህ አሉ፡፡

“አሁን ችሎቱ የእናንተን ጉዳይ ያለ አድልዎ ገለልተኛ ሆኖ ማየቱን ይቀጥላል፡፡”

የቀበጡ ዕለት

ምስክር ሆኖ የቀረበው ግለሰብ የዳኛው የችሎት አመራር ብዙም አልተመቸውም፡፡ እናም ለሚቀርብለት ጥያቄ ጠማማ መልስ እየሰጠ ዳኛውን ትንሽ ‘ሊያስነቅላቸው’ ዳዳው፡፡

ዳኛ——“ስምህ ማነው?”

ምስክር——“ማሙሽም ማሙሸትም ብለው ይጠሩኛል”

ዳኛ——“ዕድሜህ ስንት ነው?”

ምስክር——“አርባም ሃምሳም ይሆነኛል”

ዳኛ——“የት ነው የምትኖረው?”

ምስክር——“እዚህም እዚያም”

ዳኛ——“ምንድነው የምትሰራው?”

ምስክር——“ይሄንንም ያንንም”

የተከበሩት ዳኛ የምር ትዕግስታቸው አለቀ፡፡ “አስገቡት!” አሉና ከረር ያለ ትዕዛዝ ሰጡ፡፡ በገዛ ምላሱ ዘብጥያ መውረዱ እንደማይቀርለት የተረዳው ምስክር ድንጋጤ እየተሰማው “ቆይ! መቼ ነው የምወጣው?” ሲል መልሶ ጠየቀ፡፡

ዳኛ——“በቅርቡ ወይም አንድ ቀን!”

የችሎት ገጠመኞች

ሳቅ በሳቅ

“እኔ ላንቺ አንቺ ለእኔ!” ተባብለው የተጋቡ ባልና ሚስት ነፋስ መሃላቸው ገባና “አይንሺን ላፈር አይንህን ላፈር!” ተባብለው በፍቺ ተለያዩ፡፡ ቀጥሎ በጋራ ያፈሩትን መኖሪያ ቤት እኩል   በዓይነት ተካፈሉ፡፡ ሚስት ቤቱን አድሳ ወደ ሆቴል ቀየረችው፡፡ የሆቴሉንም ስም “ሳቅ በሳቅ ሆቴል” አለችው፡፡ ትንሽ ቆይቶ ባልም በተራው ቤቱን አድሶ ሆቴል ከፈተ፡፡ ለሆቴሉ ያወጣለት ስም “ደም ሳቂ ሆቴል” የሚል ነበር፡፡

ችሎቱ ወዶሻል

እውነተኛነቱ ያልተረጋገጠ አንድ የችሎት ገጠመኝ እንዲህ ይነበባል፡፡ ተከሳሽ ሆና የቀረበችው ሴት መልኳ የሚማርክ ሰውነቷ የሚያማልል ዓይነት ነበረች፡፡ በዛ ላይ የለበሰችው ጉርድ ቀሚስ ተደማምሮ የዳኛውን ቀልብ ሳትስብ አልቀረችም፡፡ በችሎት የሚከናወነው አጭር የቃል ክርክር እንዳበቃ ከሳሽና ተከሳሽ ከችሎት (ጉዳዩ የሚታው በዳኛው ቢሮ ውስጥ ነበር፡፡) ሊወጡ ሲያመሩ ዳኛው ተከሳሽ ወደኋላ እንድትቀር ምልክት ይሰጧታል፡፡ ድንጋጤ የተሰማት ተከሳሽ የዳኛውን ትዕዛዝ ሳታቅማማ በመቀበል አቋቋሟን አሳምራ ተገትራ ቀረች፡፡ በዚህ ጊዜ ውበቷን ለማድነቅ ዕድል አጥተው የነበሩት ዳኛ “ችሎቱ ወዶሻል!’ በማለት አድናቆታቸውን በጨዋ ደንብ ገልፀዋል፡፡

መማር ደጉ

ምስክሩ ለችሎቱ የመግቢያ ጥያቄዎች ምላሽ እየሰጠ ነው፡፡ ስሙን፤ ዕድሜውን፤ መኖሪያ አድራሻውን ከተናገረ በኋላ ዳኛው “የትምህርት ደረጃ?” ሲሉ ጠየቁት

ምሰክር——“አቋርጫለው”

ዳኛ——“ከስንት?”

ምስክር——“ከ1ኛ ክፍል”

የችሎት ገጠመኞች እና ቀልዶች

ብዙዎቻችሁ የEthiopian Legal Brief ጎብኚዎች wordpress.com ላይ በላልበልሃ የሚል ብሎግ እንዳለኝ የምታውቁ ይመስለኛል፡፡ ሆኖም ከስራ ብዛትና በቀላሉ ኢንተርኔት ከማግኘት ችግር የተነሳ ከጊዜ ወዲህ በላልበልሃ ላይ ብሎግ ማድረግ አቁሜያለው፡፡ በቅርቡም ለብሎጉ ጎብኚዎችና subscribers በይፋ በማሳወቅ ብሎጉን delete ለማድረግ አስቤያለው፡፡ ጽሁፎቹን ያላነበቡና በድጋሚ ለማንበብ የሚፈልጉ እንደሚኖሩ በመረዳት የተወሰኑትን Ethiopian Legal Brief ላይ አወጣቸዋለው፡፡

የሚከተሉት የችሎት ገጠመኞችና ቀልዶች ከፊሎቹ በላልበልሃ ላይ የወጡ ሲሆን የተቀሩት አዲስ ናቸው፡፡ የህግ ሰዎች! እስቲ ትንሽ ዘና እንበል፡፡

የችሎት ገጠመኞች

ቅርንጫፍ የሌለው ባንክ

ምስክሩ የምስክርነት ቃሉን በእውነት ለመስጠት ቃለ-መሃላ ፈጽሞ ከዳኛው ፊት ለፊት ተቀመጠ፡፡ ዳኛውም ስም ዕድሜ አድራሻ ከጠየቁት በኋላ ቀጣዩን ጥያቄ አቀረቡለት፡፡
ስራ?
ምስክር – ባንክ
ዳኛ – የትኛው ባንክ?
ምስክር – አይ አይደለም ጌታዬ! እኔ እቺ የቆርቆሮ ባንክ ነው የምሰራው፡፡

ቻርጅ እና ቻርጀር

በሞባይል ስልክ ስርቆት ተጠርጥሮ ክስ የቀረበበት አንድ ግለሰብ በቀጠሮው ቀን ፍርድ ቤት ሲቀርብ ዳኛው ‹‹ቻርጁ ደርሶሃል?›› ሲሉ ይጠይቁታል፡፡ ምን ያለበት ምን አይችልም እንዲሉ የዳኛውን ጥያቄ በወጉ ያልተረዳው ተከሳሽ “የምን ቻርጀር?” እኔ የወሰድኩት ሞባይል ብቻ ነው” በማለት ፈጣን ቃሉን ሰጥቷል፡፡

መከላከያ በችሎት

በአንድ ወቅት በወንጀል የተፈረደበት አንድ ደንበኛ ይግባኝ እንዳቀርብለት ጠይቆኝ ስለጉዳዩ የበለጠ ለመረዳት አንዳንድ ጥያቄዎች አቀረብኩለት፡፡ ትንሽ ማውራት እንጀመርን የተከሰሰበትን ድርጊት በበቂ ሁኔታ የሚያስተባብሉ የሰነድና የሰው ማስረጃ እንዳሉት ተረዳሁ፡፡ ይሁን እንጂ ፍርዱን ሳነበው ተከላከል የሚል ብይን ከተሰጠበት በኋላ መከላከያ እንዳለው ሲጠየቅ “የለኝም” ብሏል::
እኔም ይህ ሁሉ በቂ ማስረጃ እያለው ለምን መከላከያውን እንዳላቀረበ በጣም ተገርሜ መከላከያ እንዲያቀርብ ዕድል የተሰጠው መሆኑን ጠየቅኩት፡፡
እሱም “አዎ መከላከያ አለህ? ሲለኝ የለኝም” ብያለው
የባሰ በመገረም “ለምን?” ብዬ ጠየቅኩት::
“መከላከያ ሲል መከላከያ ሰራዊት መሰለኛ!”

የችሎት ቀልዶች

ተከሳሽ– “ክቡር ፍርድ ቤት ሌላ ተከላካይ ጠበቃ እንዲሾምልኝ እጠይቃለሁ::”
ዳኛ– “ምንድነው ምክንያትህ?”
ተከሳሽ– “ይሄኛው ተከላካይ ጠበቃ የኔን ጉዳይ ችላ ብሎታል፡፡
ዳኛ– ወደ ተከላካይ ጠበቃ ዞረው “እህ ለተከሳሹ ቅሬታ የምትለው ነገር አለህ?”
ተከላካይ ጠበቃ– “ኧ!? ምን አሉኝ? ይቅርታ ጌታዬ እየሰማሁ አልነበረም፡፡”

* * * * * * * * * *

ዳኛው ተከሳሹን “ፍርድ ቤት ተከላካይ ጠበቃ እንዲያቆምልህ ትፈልጋለህ?” ሲሉ ይጠይቁታል
ተከሳሽ –“አይ በራሴ ብከራከር እመርጣለሁ፡፡ የቀረበበኝ ክስ እኮ በጣም ከባድ ነው!”

* * * * * * * * * *

በአንድ የአስገድዶ መድፈር ወንጀል ክስ ዐቃቤ ህጉ ዳኛውን “ጌታዬ ይህ ድርጊት የተፈጸመው ተስተናጋጅ ጢም ብሎ በሞላበት ሬስቶራንት ውስጥ ነው፡፡” ብሎ መናገር ሲጀምር በነገሩ የተደመሙት ዳኛ “በእኔ ተሞክሮ ግን ይህን መሰል ድርጊቶች የሚፈጸሙት ተስተናጋጅ በሌለበትና ሬስቶራንቱ ዝግ በሚሆንበት ጊዜ ነው፡፡” ሲሉት ዐቃቤ ህጉ ነገረኛ ቢጤ ነበረና “አይ ጌታዬ! እኔ እንኳን እንደዛ ዐይነት ተሞክሮ የለኝም!” በማለት የተከበሩት ዳኛ ላይ አላግጦባቸዋል፡፡

* * * * * * * * * *

ዳኛው የተምታታ ክርክር እያቀረበ ሃሳቡ አልጨበጥ ያላቸውን ጠበቃ “ያንተን ክርክር ጭራውን እንኳን ለመያዝ አቅቶኛል፡፡ በአንዱ ጆሮ ገብቶ በሌላኛው ይወጣል” ይሉታል፡፡ ጠበቃውም የሚሸነፍ ዓይነት አልነበረምና “ጌታዬ በመሀል ሆኖ የሚያቆመው ነገር ምን አለ?” ሲል መልሶላቸዋል፡፡

* * * * * * * * * *

ከግራ ወደቀኝ እየተመላለሰ ባለማቋረጥ ለረጅም ጊዜ ክርክሩን በማቅረብ ላይ ያለ አንድ ሞቅ ያለው ጠበቃ በንግግሩ መሀል ቆም ብሎ “እየተከተሉኝ ነው ጌታዬ?” ሲል ዳኛውን ይጠይቃቸዋል፡፡ ዳኛውም “አዎ በቅርበት እተከተልኩህ ነው፡፡ ግን ግራ የገባኝ ነገር ወዴት ነው የምትሄደው?” በማለት መልሰው በነገር ጠቅ አድርገውታል፡፡

PROCLAMATION NO. 657/2009. A PROCLAMATION ON PREVENTION AND SUPPRESSION OF MONEY LAUNDERING AND THE FINANCING OF TERRORISM

Brief note

This law compels banking and financial institutions and other persons referred to as ‘accountable persons’ to disclose information they obtained from their customers. This in effect significantly changes the law of secrecy in Ethiopia. Before the enactment of this law, Ethiopian civil and criminal law provides protection against the disclosure of confidential information of customers. It also to some extent grant privilege to the customer or client to claim privilege if such confidential information is going to be offered as an evidence before a judicial proceeding. Lawyers in Ethiopia, for instance, are prohibited to testify against their clients regarding matters they obtained from their clients in a confidential status.

Now, no more protection is given to customers or clients if the confidential information pertains to “investigation or prosecution of crime involving money laundering or financing of terrorism or for taking regulatory measures.” According to article 6 of the proclamation,  no obligation of confidentiality imposed by other laws shall affect any obligation under this Proclamation to report or furnish information. This holds true for most of the banking and micro-finance institutions in Ethiopia. However, the duty of disclosure is not limited only to such institutions. It also includes the following institutions; Money transfer agent or a foreign exchange bureau; a financial leasing company, the Ethiopian Revenues and Customs Authority, a notary office or an organ empowered to authenticate documents, a licensing authority, the Ethiopian Investment Agency; non-governmental organization, religious institution or other charitable organization, an advocate, an auditor or a licensed accountant, a person engaged in real estate business, a dealer in precious metals and gems, a broker, dealer or investment adviser;

Assume an advocate representing a person suspected of money laundering. According to this law the advocate will be under an obligation to disclose any information he obtained from the suspect.  From the suspect’s perspectives hiring a lawyer amounts to confession. Hence, it is unimaginable that he gets representation of a lawyer.

DOWNLOAD(PDF)

PROCLAMATION NO. 657/2009.

A PROCLAMATION ON PREVENTION AND SUPPRESSION OF MONEY LAUNDERING AND THE FINANCING OF TERRORISM

WHEREAS, money laundering and the financing of terrorism as it not only threaten security, but also compromise the stability, transparency, soundness and efficiency of the financial system;

WHEREAS, the effort to combat money laundering and the financing of terrorism is being undertaken internationally and since Ethiopia is part thereof;

WHEREAS, it has become imperative to legislate special law to have an effective implementation of the provisions of the Criminal Code criminalizing money laundering as an offence;

NOW, THEREFORE, in accordance with

Article 55 sub article (1) of the Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia it is hereby proclaimed as follows: Continue reading “PROCLAMATION NO. 657/2009. A PROCLAMATION ON PREVENTION AND SUPPRESSION OF MONEY LAUNDERING AND THE FINANCING OF TERRORISM”