Tag: House of People’s Represenatatives

Ethiopia parliament approves new electoral bill ahead of 2020 polls | Africanews

Source: Ethiopia parliament approves new electoral bill ahead of 2020 polls | Africanews

The Ethiopian parliament, the House of People’s Representatives, HoPR; today approved a new electoral bill ahead of much anticipated national polls slated for next year.

Lawmakers convened in an extraordinary session to debate and pass the law which had been under construction since Abiy came into power in April 2018.

The revised law of political parties registration and electoral ethics has been adopted unanimously by Ethiopia’s parliament, the state-run Ethiopian Broadcasting Corporation reported.

The privately-owned Addis Standard portal added that a proposed clause meant to boost the involvement of women was dismissed by the lawmaker. The said clause sought to give priority to women who received equal votes with men during the polls.

The ruling coalition, the Ethiopian Peoples’ Revolutionary Democratic Front, EPRDF; is on record to have stressed its readiness to organize the polls on schedule.

The EPRDF currently holds all seats in the parliament.Competing parties in Africa’s second most populous nation have also made similar calls but with a core demand that electoral reforms be passed.

There is a new head of the electoral board in the person of Birtukan Mideksa and international partners including the European Union have pledged financial support to help the electoral process.

Analysts have meanwhile expressed concern over rising insecurity which saw Ethiopia emerge the worst in the area of internal displacement due to conflicts. Ethnic based clashes soiled Abiy’s first year in charge at a time he was championing widespread political reforms.

A Draft Proclamation to Amend the House of Peoples’ Representatives’ Secretariat Establishment Proclamation

PROCLAMATION No. ………/2018

A PROCLAMATION TO AMEND THE HOUSE OF PEOPLES’ REPRESENTATIVES SECRETARIAT

ESTABLISHMENT PROCLAMATION

Whereas ensuring the professional and administrative support to the House of Peoples’ Representatives, taking in to account its constitutional and public mission, is necessary  to ensuring the role of the House in the country’s  peace, democracy and development endeavors;

Whereas in order to have the Secretariat the responsibility of delivering the services of   broadcasting, research, study and professional advisory it has been found necessary to  amend the establishing Proclamation;

Now therefore in accordance with Article 55(1) of the Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia it is hereby proclaimed as follows:

  1. Short Title

This Proclamation may be cited as” Amendment of the House of Peoples’ Representatives Secretariat Establishment Proclamation No. ……./2018.”

  1. After Article 5(10) the following new sub-articles (11) and (12) shall be added:

“11/ to give advisory service on various professional fields and issues to the House and its bodies; undertake study and research activities; Continue reading “A Draft Proclamation to Amend the House of Peoples’ Representatives’ Secretariat Establishment Proclamation”

አፈ ጉባዔ፡ ስልጣንና ተግባር

በተወካዮች ምክር ቤት እና ፌዴሬሽን ምክር ቤት ሁለት ዋና እንዲሁም ሁለት ምክትል አፈ ጉባዔዎች በድምሩ አራት አፈጉባዔዎች ይገኛሉ፡፡ ምክትሎቹ እንደማንኛውም ምክትል ባለስልጣን ብዙም ትኩረት የሚስብ ስልጣን የላቸውም፡፡ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈጉባዔ ከምክር ቤቱ ጋር የተያያዙ በርካታ ስልጣንና ተግባራት ቢኖሩትም በንጽጽር ካየነው ከአራቱ አውራ ሆኖ የሚወጣው የተወካዮች ምክር ቤት አፈጉባዔ ነው፡፡ ለመሆኑ ስልጣንና ተግባራቱ ምንድናቸው?

ስለ ስልጣኑ ስፋትና ደረጃ ጠቅለል ያለ እይታ እንዲኖረን በተለያዩ ህጎች ለአፈጉባዔው የተሰጡ ስልጣንና ተግባራት በአጭሩ ከዚህ በታች ተዘርዝረዋል፡፡

ከዚያ በፊት ግን ስለ ስልጣኑ ደረጃ እና ስለ ህገ መንግስታዊ ሚናው ጥቂት ነጥቦች ማንሳት ያስፈልጋል፡፡ በአንድ አገር ውስጥ አፈጉባዔ ከፍተኛ ከሚባሉ የመንግስት ባለስልጣናት ረድፍ ይመደባል፡፡ ለምሳሌ በአሜሪካ ፕሬዚዳንቱ ከሞተ፤ ስልጣን ከለቀቀ ወይም በማናቸውም ምክንያት በፕሬዚዳንትነት መቀጠል ካልቻለ በስልጣን ሽግግሩ (presidential line of succession) ከምክትል ፕሬዚዳንቱ ቀጥሎ የሚገኘው አፈጉባዔው ነው፡፡

የዲሞክራሲ ባህል ባልዳበረበት እንደ ኢትዮጵያ ባለ አገር አፈጉባዔው ቁልፍ ሚና ይጫወታል፡፡ በፓርላማ ውስጥ ስልጣን ከጨበጠው ፓርቲ በተጨማሪ ተቃዋሚ ፓርቲዎች ካሉ ይህ ሚናው በተጨባጭ ይታያል፡፡ የህዝብ ተወካዮች የመረጣቸውን ህዝብ ጥቅምና መብት የሚያስጠብቁት ፓርላማ ውስጥ በመናገር፤ በመወያየትና በመከራከር ብሎም ለቆሙለት ዓላማ ድምጻቸውን በመስጠት ነው፡፡ በዚህ ሂደት ውስጥ የአፈጉባዔው ተጽዕኖ ቀላል የሚባል አይደለም፡፡

በአፈጉባዔነት ለማገልገል የተለየ ክህሎትና ሙያ ወይም ችሎታ አይጠይቅም፡፡ ጥሩ የሚባል አፈጉባዔ ትልቁ መመዘኛው ገለልተኛ መሆን መቻሉ ላይ ነው፡፡ ለቦታው ታጭቶ ከተመረጠ በኋላ ዕውቀቱንና ጉልበቱን ማዋል ያለበት የወከለውን ፓርቲ ጥቅም በማስጠበቅ ሳይሆን ሁሉንም በህዝብ የተመረጡ ተወካዮች በማገልገል መሆን አለበት፡፡ በእንግሊዝ አፈጉባዔው ከተሾመበት ቀን ጀምሮ የፖለቲካ ፓርቲ አባልነቱን ማቋረጥ አለበት፡፡ ይህን ነጥብ አስመልክቶ በፓርላማው ድረ-ገፅ ላይ የሰፈረውን የሚከተለውን ጠቃሚ መረጃ ማየቱ ከአገራችን ሁኔታ ጋር ያለውን ልዩነት ለማነጻጸር ያህል ይረዳል፡፡

Speakers must be politically impartial. Therefore, on election the new Speaker must resign from their political party and remain separate from political issues even in retirement. However, the Speaker will deal with their constituents’ problems like a normal MP.

በአገራችን ይህ መሰረታዊ ነጥብ ብዙም ትኩረት አላገኘም፡፡ በዚህ የተነሳ አፈ ጉባዔው ስብሰባ በሚመራበት ወቅት ገለልተኛ፤ ፍትሀዊና ሚዛናዊ የሆነ መርህን መከተል እንዳለበት ከሚያሳስቡ ጥቂት ድንጋጌዎች[1] በስተቀር ገለልተኝነቱን የሚያረጋግጡ ህገ መንግስታዊ መርሆዎች ሆነ የህግ ማዕቀፎች የሉም፡፡

መብት፤ ጥቅምና ክብር

ከመብት ጥቅምና ክብር አንጻር የተወካዮች ም/ቤት አፈጉባዔ የሚኒስትር ማዕረግ ባላቸው ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎች ተርታ ይሰለፋል፡፡ ከስልጣናቱና መብቶቹ መካከል የሚከተሉት ይጠቀሳሉ፡፡

  • ከአፈ ጉባዔነቱ ሲነሳ ለከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎችን (ሚኒስትር፤ ሚኒስትር ዴኤታ እና ምክትል ሚኒስትር) መብትና ጥቅም ያገኛል፡፡[2] በምክር ቤት አባልነቱ ከሚያገኘው የመቋቋሚያ አበል፤ የስንብት ክፍያ እንዲሁም የመጓጓዣና የጓጓ ማንሻ አበል በተጨማሪ ሌሎች አባላት የማያገኙትን የመኖሪያ ቤት አበል፤ የተሸከርካሪ አበል፤ የሕክምና አገልግሎት፤ የግል ደህንነት ጥበቃ አገልግሎት እና በአፈ ጉባዔነት ሲሾም የመቋቋሚያ የሁለት ወር ደመወዝ ይሰጠዋል፡፡
  • የሪፐብሊኩን ሰንደቅ ዓላማ በተሸከርካሪ ላይ በመስቀል መጠቀም ይችላል፡፡ ይህ ልዩ መብት የተሰጣቸው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክትል አፈ ጉባዔ፤ የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈ ጉባዔና ምክትል አፈ ጉባዔ፤ የፌደራል መንግስቱ ሚኒስትሮች፤ የሀገሪቱ የጦር ሀይሎች ኤታማጆር ሹም፤ የፌደራል ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንቶችና የክልል መንግስታት ፕሬዚዳንቶች[3] ናቸው፡፡
  • የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በስራ ላይ በማይሆንበት ጊዜ ብሔራዊ የሃዘን ቀንና ሰንደቅ ዓላማ ዝቅ ብሎ የሚውለበለብባቸውን ሁኔታዎች ይወሰናል፡፡[4]

ጠቅላላ ስልጣናት

የኢ.ፌ.ዲ.ሪ. ህገ መንግስት የፌዴሬሽን ም/ቤት አፈ ጉባዔ ስልጣንና ተግባራት በአንቀጽ 66 ላይ በግልጽ ያስቀመጠ ቢሆንም የተወካዮች ም/ቤት አፈጉባዔውን ስልጣንና ተግባር በዝምታ አልፎታል፡፡ በአንቀጽ 58/4/ ምክር ቤቱ ዕረፍት ላይ በሚሆንበት ጊዜ ስብሰባ እንደሚጠራ ከማመልከት በስተቀር ስለ ስልጣኑ የሚናገር ድንጋጌ የለም፡፡ በአንቀጽ 66 የፌዴሬሽን ም/ቤት አፈጉባዔው የሚከተሉት ስልጣንና ተገባረት አሉት፡፡

  • የምክር ቤቱን ስብሰባዎች ይመራል፡፡
  • ምክር ቤቱን በመወከል ጠቅላላ የአስተዳደደር ስራዎች ይሰራል፡፡
  • ምክር ቤቱ በአባሎቹ የወሰነውን የዲሲፕሊን እርምጃ ያስፈጽማል፡፡

በህገ መንግስቱ በዝምታ ቢታለፍም የተወካዮች ም/ቤት አፈጉባዔ ከላይ የተዘረዘሩትን ጨምሮ ሌሎች ስልጣንና ተግባራት በኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የአሰራርና የአባላት ስነ ምግባር ደንብ ቁ. 6/2008 ዓ.ም. አንቀጽ 9 ላይ ተሰጥቶታል፡፡ ከእነዚሀ መካከል በዋነኛነት የሚከተሉት ይገኙበታል፡፡

  • ምክር ቤቱን በበላይነት ይመራል፡፡ ያስተዳድራል፡፡
  • የምክር ቤቱን ስብሰባዎች ይመራል፡፡ ስነ-ስርዓት ያስከብራል፡፡ ልዩና አስቸኳይ ስብሰባዎች ይጠራል፡፡
  • በስብሰባ ወቅት ለሚነሱ የትርጉም ጥያቄዎች ውሳኔ ይሰጣል ወይም ለሚመለከተው አካል ይመራል፡፡
  • የኮሚቴዎችን ሊቃነመናብርት፤ ምክትል ሊቃነመናብርት እና አባላት እንዲሁም ምክር ቤቱ በሕግ መሰረት በሚወከልባቸው አካላት ውስጥ የሚወከሉ አባላትን ያስመርጣል፡፡ እንዲወከሉ ያደርጋል፡፡
  • የቋሚ ኮሚቴዎችን ስራ ያስተባብራል፡፡
  • ምክር ቤቱን በመወከል ግንኙነት ያደርጋል፡፡

ከላይ በጥቅል አነጋገር የተጠቀሱት ስልጣናት በም/ቤቱ ደንብና ደንቡን ተከትሎ በወጡ ወደ 29 የሚጠጉ መመሪያዎች እንዲሁም ሌሎች ተዛማጅ ህጎች አንድ በአንድ ተዘርዝረዋል፡፡

የምክር ቤቱን ስብሰባ የመምራት ስልጣን

አፈ ጉባዔ በምክር ቤቱ በሚከናኑ ማናቸውም ተግባራት ላይ ሁሉ በቀጥታ ሆነ በተዘዋዋሪ እጁ አለበት፡፡ በጥያቄ[5] እና ሞሽን[6] አቀራረብ፤ በአጀንዳ አቀራረጽ፤[7] የውይይት ጊዜ አመዳደብ እና የተናጋሪ አመራረጥ፤[8] የስነ-ስርዓት ጥያቄ አቀራረብ፤[9] ድምጽ አሰጣጥ[10] እና ሌሎችም ጉዳዮች በአፈጉባዔው ተጽዕኖ ስር ናቸው፡፡

ለምሳሌ ስብሰባ በመምራት ስልጣኑ በሚከተሉት ምክንያቶች ስብሰባ ሊያቋርጥ ይችላል፡፡[11]

  • የስነ ስርዓት ወይም የስነ ምግባር ጉድለት የዕለቱን ስብሰባ ሂደት በጎላ መልኩ የሚያውክ መሆኑን ከተገነዘበ
  • በስነ ስርዓት ወይም በስነ ምግባር ጉድለት ምክንያት የፀጥታ መደፍረስ የተፈጠረ ከሆነ ወይም ሊፈጠር ይችላል ብሎ ካመነ/ከገመተ
  • የስነ ስርዓት ወይም የስነ ምግባር ጉድለቱ በአባላት መካከል ጠብ ሊያስነሳ የሚችል መሆኑን ከተገነዘበ
  • የመናገር ዕድል ሳይሰጠው እንደተሰጠው በመቁጠር ንግግር የጀመረ አባል በሚኖርበት ጊዜ አፈጉባዔው ንግግሩን አስቁሞ ለተፈቀደለት አባል ይሰጣል፡፡[12]
  • በአጀንዳነት የቀረበ ጉዳይ በተያዘለት ጊዜ ውስጥ በቂ ውይይት ከተደረገበት በኋላ ወይም አፈጉባዔው በቂ ውይይት ተደርጓል ብሎ ሲያምን ድምጽ እንዲሰጥበት ያደርጋል፡፡[13]

የምክር ቤቱን አሰራር የሚመለከት ሞሽን ማለትም ምክር ቤቱ የሚወያይበትን አጀንዳ ወይም ሂደት በተመለከተ የሚቀርብ የስነ ስርዓት ጥያቄ ውሳኔ የሚያገኘው በአፈጉባዔው ነው፡፡[14] የስነ ስርዓት ጥያቄን በሚመለከት ምክር ቤቱ በ2000 ዓ.ም. ባወጣው መመሪያ[15] ላይ በዝርዝር የተቀመጠ ሲሆን በመመሪያው መሰረት አፈጉባዔው የሚከተሉት ስልጣናት አሉት፡፡

  • ለጥያቄ አቅራቢው ዕድል የመስጠት
  • ጥያቄው የስነ ስርዓት ጥያቄ መሆን ወይም አለመሆኑን የመወሰን
  • አለአግባብ የቀረበን የስነ ስርዓት ጥያቄን የማስቆም

አፈጉባዔው በስነ ስርዓት ጥያቄ ላይ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ሲሆን ውሳኔ በሰጠበት ጥያቄ ላይ ድጋሚ ጥያቄ ሊቀርብ አይችልም፡፡ በስነ ስርዓት ጥያቄ ላይ ሆነ ሌሎች በእርሱ ስልጣን ስር በሚወድቁ ጉዳዮች ላይ አፈጉባዔው ውሳኔ በሚሰጥበት ወቅት፤

  • በማንኛውም አባል ተቃውሞ፤ ጥያቄ፤ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ትችት ሊቀርብበት አይችልም፡፡
  • ማንኛውም አባል ትርጉም ሊሰጠው ወይም እንዲተረጎም ሊጠይቅ አይችልም፡፡
  • ምክንያት ሊቀርብበት ወይም አፈጉባዔው ምክንያት እንዲያቀርብበት ሊጠየቅ አይችልም፡፡
  • በሚመለከተው ማንኛውም ሰው ተግባራዊ መደረግ አለበት፡፡

በእርግጥ ማንኛውም አባል መሰረታዊ ሞሽን ካቀረበ ከላይ በተዘረዘሩት ነጥቦች ላይ ምክር ቤቱ ሊወያየበት ይችላል፡፡ ይሁን እንጂ የሞሽን አቀራረብ ስርዓቱ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ የአፈጉባዔውን ይሁንታ ማግኘት አለበት፡፡ ማንኛውም ሞሽን የሚቀርበው በምክር ቤት ጉዳዮች አማካሪ ኮሚቴ ወይም በአፈጉባዔው ሲፈቀድ ነው፡፡[16] አፈጉባዔው የዚህ ኮሚቴ ሰብሳቢ እንደመሆኑ ከላይ በተዘረዘሩት ነጥቦች ላይ እርሱ ካልፈቀደ በስተቀር በምክር ቤቱ የሚታይበት አጋጣሚ የለም፡፡

ይግባኝ ሰሚ

  • ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን እና የህዝብ እንባ ጠባቂ ተቋም የመምሪያ ኃላፊዎች ላይ የሚተላለፍ አስተዳደራዊ ውሳኔ ላይ ይግባኝ ይሰማል፡፡[17]
  • በምክር ቤቱ አባላት ላይ የመብት መጣስ ተግባር ሲፈጸም ጉዳዩ አብዛኛውን አባል የሚመለከት ካልሆነ በስተቀር አቤቱታ የሚቀርበው ለህግ፤ ፍትሕና አስተዳደር ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ነው፡፡ ኮሚቴው አቤቱታውን አጣርቶ ለአፈጉባዔው የውሳኔ ሀሳብ ያቀርባል፡፡ አፈጉባዔው ደግሞ የራሱን ውሳኔ ይሰጣል፡፡[18]

ዕጩ አቅራቢና ሿሚ

  • የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ዋና ኮሚሽነርና ምክትል ኮሚሽነር ዕጩዎችን እንዲሁም ዋና ዕንባ ጠባቂ፤ ምክትክ ዋና ዕንባ ጠባቂና ሌሎች ዕንባ ጠባቂዎችን የሚመለምለው የዕጩ አቅራቢ ኮሚቴ ሰብሳቢ ነው[19]፡፡
  • የፌደራል ዋና ኦዲተር እና ምክትል ዋና ኦዲተሮች ቦታ በተመሳሳይ ጊዜ ክፍት የሆነ እንደሆነ የኦዲት ዳይሬክተሮችን ለሶስት ወራት ጊዜ መድቦ ሊያሰራ ይችላል፡፡[20]
  • ከመንግስት ዋና ተጠሪና ከዋና ተቃዋሚ ፓርቲ ዋና ተጠሪ ጋር በመመካከር የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጽህፈት ቤት ዋና ፀሀፊ ይመድባል፡፡ ምክትል ፀሀፊውንና ሌሎች የመምሪያ ሀላፊዎችን ደግሞ በዋና ፀሀፊው አቅራቢነት ብቻውን (መመካከር ሳያስፈልገው) ይሾማል፡፡[21] ዋናው፤ ምክትሉና የመምሪያ ሀላፊዎች በፌደራል የመንግስት ሰራተኞች ህግ ተፈጻሚ አይሆንባቸውም፡፡ የስራ ሁኔታቸው የሚወሰነው አፈ ጉባዔው ብቻውን በሚያወጣው መመሪያ ነው፡፡[22]

አባል እና ሰብሳቢ

  • የሀገር አቀፍ የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ምክር ቤት አባል ነው፡፡[23]
  • በምክር ቤቱ የኮሚቴዎች አደረጃት መሰረት ስድስት ዓይነት ኮሚቴዎች ተዋቅረዋል፡፡ እነዚህም፤ የምክር ቤት ጉዳዮች አማካሪ ኮሚቴ፤ አስተባባሪ ኮሚቴ፤ ልዩ ኮሚቴ፤ ቋሚ ኮሚቴ፤ ንዑስ ኮሚቴ፤ ጊዜያዊ ኮሚቴ ናቸው፡፡ በልዩ ኮሚቴነት የተዋቀረው የመከላከያና የብሔራዊ መረጃ ደህንነት ጉዳዮች ልዩ ኮሚቴ ብቻ ሲሆን በቋሚ ኮሚቴ ስር 18 ኮሚቴዎች ይገኛሉ፡፡ ከስድስቱ የኮሚቴ ዓይነቶች መካከል ጠንካራ የሚባሉት የሶስቱ ማለትም የምክር ቤት ጉዳዮች አማካሪ ኮሚቴ፤ የመከላከያና የብሔራዊ መረጃ ደህንነት ጉዳዮች ልዩ ኮሚቴ እና የአስተባባሪ ኮሚቴ ሰብሳቢ ነው፡፡[24]
  • በምክር ቤቱ ውስጥ ሴቶችን የሚመለከቱ ሁለት ኮሚቴዎች ይገኛሉ፡፡ አንደኛው የሴቶችና ህጻናት ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ የሴቶች ኮከስ ተብሎ የሚጠራ ቡድን ነው፡፡ ይህ አካል ዋነኛ ትኩረቱ በሴት አባላት ልምድ ልውውጥ እንዲሁም የሴቶችን መብትና ተጠቃሚነት የሚመለከቱ አጀንዳዎች ምክክር ማካሄድ ላይ ነው፡፡ ይህ ኮከስ ተጠሪነቱ ለአፈ ጉባዔው ነው፡፡

የዲሲፕሊን እርምጃ

የንግግር ስነ ስርዓት ወይም ስነ ምግባር የጣሰ አባል ንግግር ያስቆማል፡፡ አባሉን በስም ጠቅሶ የእርምት ማሳሰቢያ ይሰጣል፡፡ ማሳሰቢያውን የማያከብር ከሆነ ወይም ከስነ ስርዓት ወይም ከስነ ምግባር ውጭ የሆነ ባህሪ አሳይቷል ብሎ ካመነ ከስብሰባ እንዲወጣ ሊያዝ ይችላል፡፡ ከዚያም አልፎ እንደሁኔታው እስከ ሁለት ተከታታይ የስብሰባ ቀናት በአፈጉባዔው ሊታገድ ይችላል፡፡[25]

ሕግ ማውጣትና መተርጎም

  • በምክር ቤቱ የፀደቀ ህግ ፕሬዚዳንቱ በ15 ቀናት ውስጥ ካልፈረመበት በአፈ ጉባዔው ስምና ፊርማ ወጥቶ ስራ ላይ ይውላል፡፡ ህጉ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከመውጣቱ በፊት የቴክኒክ እርምት ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው ብቻውን እርምት ያደርጋል፡፡[26]
  • አዋጅ ቁ. 906/2007 ‘ን’ (የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጽህፈት ቤትን እንደገና ለማቋቋም የወጣው አዋጅ) ለማስፈጸም ብቻውን መመሪያ የማውጣት ስልጣን ተሰጥቶታል፡:[27]
  • ምክር ቤቱ የሚያወጣው የአሠራርና የስነ ምግባር ደንብ ለማስፈጸም የሚረዱ መመሪያዎችን ለማውጣት ስልጣን የተሰጠው ለምክር ቤት ጉዳዮች አማካሪ ኮሚቴ ሲሆን አፈጉባዔው የዚህ ኮሚቴ ሰብሳቢ ነው፡፡
  • በህግ ተርጓሚነት ሚናው በስብሰባ ወቅት የደንብ ቁ. 6/2008 ይዘትን አስመልክቶ የትርጉም ጥያቄ ከተነሳ ደንቡን የመተርጎም ስልጣን አለው፡፡

በጀት

በረቂቅ በጀት የመገምገምና የውሳኔ ሀሳብ የማቅረብ ሂደት ላይ የአፈ ጉባዔው ሚና ጎልቶ ይወጣል፡፡ አስራ ስምንቱም ቋሚ ኮሚቴዎች በተቋቋሙበት ዘርፍ ያከናወኑትን ተግባር በተመለከተ ሪፖርት ወይም የውሳኔ ሀሳብ ወይም ውሳኔ የሚያቀርቡት በዋናነኛነት ለአፈ ጉባዔው ወይም በቀጥታ ለምክር ቤቱ ሲሆን የሁሉም ተጠሪነት ለምክር ቤቱ ነው፡፡ አፈጉባዔው ከቋሚ ኮሚቴ የቀረበለትን ሪፖርት፤ የውሳኔ ሀሳብ ሆነ ውሳኔ እንደገና የመከለስና የማስተካከል ስልጣን የለውም፡፡ ሆኖም ረቂቅ በጀትን በተመለከተ አሰራሩ የተለየ አካሄድ ይከተላል፡፡

የበጀትና ፋይናንስ ቋሚ ኮሚቴ በተለያየ ሂደት ያለፈውን የመጨረሻውን ረቂቅ በጀት ከመረመረ በኋላ አስተያየቱን ወይም የውሳኔ ሀሳቡን በቀጥታ ለምክር ቤቱ አያቀርብም፡፡ ከዚያ ይልቅ አስተያየቱን በአፈ ጉባዔው በኩል ለምክር ቤት ጉዳዮች አማካሪ ኮሚቴ ይልካል፡፡ ኮሚቴው የተላከለትን አስተያየት እንደገና በመመርመር የራሱን የውሳኔ ሀሳብ ለምክር ቤት ያቀርባል፡፡[28] የዚህ ኮሚቴ ዋና ሰብሳቢ ደግሞ አፈጉባዔው ነው፡፡

[1] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የምክር ቤቱ የክርክርና የውይይት ስነ ስርዓት መመሪያ ቁ. 16/2001 ዓ.ም. አንቀጽ 25/2/ ሀ

[2]አዋጅ ቁ. 653/2001 ከሀላፊነት የተነሱ የሀገርና የመንግስት መሪዎች፤ ከፍተኛ የመንግስት ሀላፊዎች፤ የምክር ቤት አባላትና ዳኞች መብቶችና ጥቅሞች አዋጅ በተጨማሪም አዋጅ ቁ. 934/2008 ከሀላፊነት የተነሱ የሀገርና የመንግስት መሪዎች፤ ከፍተኛ የመንግስት ሀላፊዎች፤ የምክር ቤት አባላትና ዳኞች የሚያገኟቸውን መብቶችና ጥቅሞች መወሰኛ /ማሻሻያ/ አዋጅ ይመለከቷል፡፡

[3] አዋጅ ቁ. 654/2001 የሰንደቅ ዓላማ አዋጅ አንቀጽ 21/3/

[4] አዋጅ ቁ. 863/2006 የሰንደቅ ዓላማ /ማሻሻያ/ አዋጅ አንቀጽ 2/2/

[5] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ስለ ጥያቄ አቀራረብ የወጣ መመሪያ ቁ. 2/2000 ዓ.ም.

[6] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ስለ ሞሽን አቀራረብ የወጣ መመሪያ ቁ. 3/2000 ዓ.ም. እንዲሁም ስለ ማሻሻያ ሞሽን አቀራረብ የወጣ መመሪያ ቁ. 4/2000 ዓ.ም.

[7] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የአጀንዳ አቀራረፅ የሚመራበትን አሠራር ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁ. 5/2000 ዓ.ም. እና የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በዕለታዊ አጀንዳ ያልተቀረፀ ጉዳይ በምክር ቤቱ እንዲታይ ሞሽን ስለማቅረብ የወጣ መመሪያ ቁ. 8/2000 ዓ.ም.

[8] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የውይይት ጊዜ አመዳደብ እና የተናጋሪ አመራረጥ የሚመራበትን አሠራር ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁ. 6/2000 ዓ.ም.

[9] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የስነ ስርዓት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የስነ-ስርዓት ጥያቄ አቀራረብን ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁጥር 7/2000

[10] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የድምጽ አሰጣጥ መመሪያ ቁ. 9/2000 ዓ.ም.

[11] መመሪያ ቁ. 16/2001 ዓ.ም. አንቀጽ 47/1/

[12] ደንብ ቁ. 6/2008 አንቀጽ 29/4/)

[13] መመሪያ ቁ. 9/2000 ዓ.ም. አንቀጽ 12/1/

[14] ደንብ ቁ. 6/2008 አንቀጽ 44/1/

[15] መመሪያ ቁጥር 7/2000 ዓ.ም. አንቀጽ 10

[16] ደንብ ቁ. 6/2008 አንቀጽ 39/2/

[17] አዋጅ ቁ. 210/1992 እና አዋጅ ቁ. 211/1992 የሁለቱም አንቀጽ 32

[18] ደንብ ቁ. 6/2008 አንቀጽ 142/1/ /3/ እና /4/

[19] አዋጅ ቁ. 210/1992 የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ እና አዋጅ ቁ. 211/1992 የህዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ የሁለቱም አንቀጽ 11

[20] አዋጅ ቁ. 982/2008 የፌደራል ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤት ማቋቋሚያ አዋጅን  ለማሻሻል የወጣ አዋጅ አንቀጽ 12/3/

[21] አዋጅ ቁ. 906/2007 የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጽህፈት ቤትን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ አንቀጽ 6/1/ ሀ እና ለ

[22] አዋጅ ቁ. 906/2007 አንቀጽ 6/3/

[23] አዋጅ ቁ. 276/1994 ሀገር አቀፍ የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ምክር ቤት እና የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ አንቀጽ 4/3/

[24] ደንብ ቁ. 6/2008 ዓ.ም. አንቀጽ 152፤ 155 እና 160

[25] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላት የስነ ምግባር መመሪያ ቁ. 24/2001 ዓ.ም. አንቀጽ 21/1-5/

[26] ደንብ ቁ. 6/2008 ዓ.ም. አንቀጽ 58

[27] አዋጅ ቁ. 906/2007 አንቀጽ 11

[28] የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የበጀት አፀዳደቅ ሂደትን ለመወሰን የወጣ መመሪያ ቁጥር 10/2000 ዓ.ም. አንቀጽ 10/1/ እንዲሁም የምክር ቤቱን በጀት በተመለከተ የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የአሰራርና የአባላት የሥነ-ምግባር ደንብ ቁ.6/2008 ዓ.ም. አንቀጽ 214

Who is ‘the government’?

Who is ‘the government’?

In Ethiopia, almost unlimited powers of rulemaking, rate fixing and appointing higher officials is reserved to ‘the government’. This body or person is neither the legislator nor the executive. It is unknown. It could not even be described precisely. However, its existence is for sure.

Any legislative act, for sake of clarity has to indicate ‘who does what?’ ‘The relevant authority will take relevant measures’ is no law at all. It is so obscure. And completely devoid of any meaning. In effect, senseless at all.

Vagueness and ambiguity is usually attributed to bad drafting error. However, the persistent and repetitive use of ‘the government’ and bestowing it significant powers doesn’t seem to be an error. When the law states that the Director General and Deputy Director Generals of the National Educational Assessment and Examinations Agency will be appointed by the government, it has to have in mind someone who will exercise this power. So, why not expressly state the Minister or higher official who will ultimately exercise the power of appointment? The answer is: Just like banks need legal reserve, the government also needs powers reserve. A deliberate negligence to disclose the power holder beforehand, facilitates the smooth and flexible allocation of powers according changing circumstances. Such flexibility allows the possibility of giving, taking, restricting or expanding powers at different times.

Here is a list of laws (though not exhaustive) in which the most important powers of administration are reserved to the ‘the government’ Continue reading “Who is ‘the government’?”

2015-16 (2008 E.C.) Proclamations

Proclamation No. 934-2016 Rights and Benefits of Outgoing Heads of State and Government, Senior Government Officials, Members of Parliament and Judges (amendment) Proclamation

Proclamation No. 933-2016 

Agreement between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Republic of Turkey for Exchange of Plots of Land for building embassy and residence for heads of mission and diplomats Ratification Proclamation

Proclamation No. 932-2016

Agreement between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Republic of Zambia on Economic, Scientific and Technical Cooperation Ratification Proclamation

Proclamation No. 931-2016

Framework Agreement for Cooperation between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Oriental Republic of Uruguay Ratification Proclamation

Proclamation No. 930-2016 

Cooperation Agreement between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Togolese Republic Ratification Proclamation

Proclamation No. 929-2016 

Ethio-Senegalese Joint Commission of Cooperation Creation Agreement Ratification Proclamation

Proclamation No. 928-2016 

Treaty of Friendship and Cooperation between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Republic of Senegal Ratification Proclamation

Proclamation No. 927-2016 

Agreement between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Republic of Turkey on Mutual Abolition of Visas for Holders of Diplomatic Passports Ratification Proclamation

Proclamation No. 926-2016 

Agreement Between The Government Of The Federal Democratic Republic of Ethiopia and The Government Of The Republic of Tunisia on The Waiver of Visa Requirements for Holders of Diplomatic, Special or Service Passports Ratification Proclamation

Proclamation No. 925-2016 

Agreement between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Republic of Seychelles on Abolition of Visas for Holders of Diplomatic or Service Passports Ratification Proclamation

Proclamation No. 924-2016 

General Cooperation Agreement Between the Government of the Federal Democratic Republic of Ethiopia and the Government of the Kingdom of Lesotho Ratification Proclamation

Proclamation No. 923-2016 Ethiopia’s Overseas Employment Proclamation

Proclamation No. 922-2015 Authentication and Registration of Documents’ Proclamation

Proclamation No. 921-2016 2008 (E.C.) Fiscal Year Federal Government Supplementary Budget Proclamation

Proclamation No. 920-2015

Government of the Italian Republic Loan Agreement for partly Financing the Small and Mediun Towns Water and Sanitation Programme Ratification Proclamation

Proclamation No. 918-2015 

International Development Association Financing Agreement for the Enhancing Shared Prosperity Through Equitable Service Program Ratification Proclamation

Proclamation No. 917-2015

International Development Association Additional Financing Agreement for the Tana Beles Integrated Water Resources Development Project Ratification Proclamation

Proclamation No. 916-2015 Definition of Powers and Duties of the Executive Organs