Tag: Ethiopian tax law

DRAFT EXCISE TAX PROCLAMATION

Proclamation No. _____/2019

EXCISE TAX PROCLAMATION

WHEREAS, it has become necessary to review the type of goods on which excise
tax has been collected and impose the tax on goods and services that are believed to
be luxury, hazardous to health, causes social problems as well as on basic goods
which are demand inelastic;

WHEREAS, it is believed that replacement of the current excise tax which was
assessed on production cost by ex-factory price will alleviate the problem
encountered by taxpayers due to lack of predictability on the amount of tax they are
liable to pay;

WHEREAS, to overcome the problems encountered in collecting proper excise tax
due to shortcomings in the current excise tax proclamation, it has become necessary
to introduce a new law that puts in place a system which alleviates problems so far
encountered;

NOW, THEREFORE, in accordance with Article 55(1) and (11) of the
Proclamation it is hereby proclaimed as follows.

DOWNLOAD

excise tax proclamation draft amharic

excise tax proclamation draft english

exempt excisable goods amharic

exempt excisable goods eng

tariff list of goods amah

The Application of Ethiopian Transfer Pricing Rules on Multinational Enterprises

The Application of Ethiopian Transfer Pricing Rules on Multinational Enterprises: Consistency of the Practice with the Ethiopian Transfer Pricing Rules

Tariku Adugna Raya

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A Thesis Submitted in Partial Fulfillment of the requirement for the Award of a Masters of Laws (LL.M) Degree

ADDIS ABABA UNIVERSITY COLLEGE OF LAW AND GOVERNANCE STUDIES SCHOOL OF LAW
Business Law Stream

DOWNLOAD

[embeddoc url=”https://chilot.blog/wp-content/uploads/2019/08/Ethiopian-Transfer-Pricing-Tariku-A.pdf” download=”all”]

“የድርጅት በቁም መክሰም!”—ሰ/መ/ቁ 100079

የሰ/መ/ቁ 100079 “ን” አንብበን ስናበቃ ለተፈጥሮ ሰው ብቻ የምንጠቀምባቸው የተለመዱ አባባሎች ለህግ ሰውም ሊውሉ የመቻላቸው አጋጣሚ ሊኖር እንደሚችል እንረዳለን፡፡ በውሳኔው ላይ እንደተመለከተው አንድ የህግ ሰውነት ያለው ድርጅት በህጉ አግባብ ሳይፈርስና ህልውናውን ሳያጣ “በቁሙ ሊከስም” ይችላል፡፡ የዚህ አባባል ምንጩ በውሳኔው ላይ ባይገለጽም “በቁም መሞት” ከሚለው ሰውኛ አባባል እንደተቀዳ ያስታውቃል፡፡ አንዳንድ ጊዜ አንዳንድ ሰው ጊዜ ይጥለውና ከሰውነት ተራ ወጥቶ በቁሙ ይሞታል፡፡ አንዳንድ ጊዜ አንዳንድ ድርጅትም ማን እንደሚጥለው ባይታወቅም “ከህጋዊ ሰውነት ተራ ወጥቶ” በቁሙ ይከስማል፡፡ ድርጅት እንዲህ ሰውኛ ባህርይ የሚጋራ ከሆነ መሰል ሰውኛ አባባሎች ለድርጅት የሚውሉበት ጊዜ ሩቅ አይሆንም፡፡ ለምሳሌ…ለሕጋዊ ሰውነት መድሀኒቱ ሕጋዊ ሰውነት ነው! ለድርጅት መክሰም አነሰው! ሕጋዊ ሰውነትን ማመን ቀብሮ ነው እና የመሳሰሉት የሕጋዊ ሰውነት አባባሎች ሆነው በቅርቡ ዕውቅና ማግኘታቸው አይቀርም፡፡

በሰ/መ/ቁ 10009 ህጋዊ ሰውነቱን ሳያጣ “በቁሙ የከሰመው” ድርጅት ሜጋ የኪነ ጥበብ ማዕከል ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማሕበር ሲሆን ከመክሰሙ በተጨማሪ ሰውኛ ገጽታው በመጥሪያ አደራረስም ተንጸባርቋል፡፡ ክሱ በቀረበበት ፍ/ቤት ድርጅቱ 1ኛ ተከሳሽ የነበረ ሲሆን ክሱ በሚሰማበት ወቅት የወንጀሉ ክስና መጥሪያ አልደረሰውም፡፡ ይህም የሆነበት ምክንያት በሰበር ውሳኔው ላይ እንደተመለከተው ከሳሽ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን “የወንጀል ክሱንና መጥሪያውን ለማድረስ ጥረት አድርጎ ሊያገኘው ባለመቻሉ” ምክንያት ነው፡፡ ምናልባት መጥሪያ እንዳይደርሰው “ሆነ ብሎ እየተሸሸገ” ይሆን?

ገራሚውና አስገራሚው ነገር ድርጅቱ በቁሙ መክሰሙ አሊያም መጥሪያ እንዳይደርሰው መሰወሩ አይደለም፡፡ በሰበር ውሳኔው ላይ የሰፈረው የክርክሩ ሂደት እንደሚያሳየው ድርጅቱ በጋዜጣ አልተጠራም፡፡ ጉዳዩ በሌለበት እንዲታይም ትዕዛዝ አልተሰጠም፡፡ ሆኖም ግን በስር 2ኛ ተሳሳሽ (በሰበር መዝገቡ ላይ አመልካች) ከነበሩት የድርጅቱ የቀድሞ ስራ አስኪያጅ ጋር ጥፋተኛ ተብሏል፡፡ አመልካች ለሰበር ችሎት ባቀረቡት አቤቱታ ላይ ድርጅቱ በህጉ አግባብ ተጠርቶ ቀርቦ ሳይከራከር እንዲሁም በጋዜጣ ተጠርቶ ጉዳዩ በሌለበት እንዲታይ ትዕዛዝ ሳይሰጥና በዚሁ መሰረት ጥፋተኛ ሳይባል አመልካች ጥፋተኛ ሊባሉ እንደማይገባ በመግለጽ አጥብቀው ተከራክረዋል፡፡ ሆኖም የሰበር ችሎት በስር ፍ/ቤት ውሳኔ ላይ የሚገኘውን የሚከተለውን ሐተታ በመጥቀስ ድርጅቱ ጥፋተኛ እንደተባለ በደረሰበት ድምዳሜ መሰረት ክርክሩን ውድቅ አድርጎታል፡፡ ድርጅቱ ጥፋተኛ የተባለበት የስር ፍ/ቤት የውሳኔ ክፍል እንደሚከተለው ይነበባል፡፡

ስለሆነም ተከሳሹ የዐቃቤ ሕግን ማስረጃ የሚያስተባብል ማስረጃ ያላቀረቡ በመሆኑ በ1997ዓ.ም 1ኛ ተከሳሽ ባከናወነው የንግድ እቅስቃሴ ገቢን አሳውቆ ባለመክፈልና ተከሳሾች አሳሳች መረጃ በመስጠትና ኪሳራ ሪፖርት በማድረግና ከ1996ዓ.ም እስከ 2002 ዓ.ም ድረስ የተሰበሰበውን የተጨማሪ እሴት ታክስ የሰበሰቡትን በሙሉ ሪፖርት ባለማድረጋቸው ሁለተኛው ተከሳሽ (አመልካች) በስራ አስኪያጅነታቸው አንደኛ ተከሳሽ ለፈጸመው ድርጊት ተጠያቂ በመሆናቸው ተከሳሾች በአዋጅ ቁጥር 286/1994 አንቀጽ 96 እና አንቀጽ 97 ንዑስ አንቀጽ 3 (ሀ) አንደዚሁም በአዋጅ ቁጥር 285/1994 አንቀጽ 49 ላይ የተመለከተውን በመተላለፍ ጥፋተኛ ናቸው’’

በእርግጥ ጥፋተኛ የሚል ቃል በውሳኔው ላይ የተጠቀሰ ቢሆንም ድርጅቱ ቀርቦ ሳይከራከር ብሎም ጉዳዩ በሌለበት እንዲታይ ትዕዛዝ ሳይሰጥ ውጤት ያለው የጥፋተኝነት ውሳኔ ሊሰጥ አይችልም፡፡ ምክንያቱም….በአጭሩ አያስኬድም፡፡ የጥፋተኝነት ውሳኔው ጸንቶ የሚቆምበት የህግ መሰረት የለውም፡፡ ከድርጅቱ ጥፋተኝነት ጋር ተያያዞ የተነሳውን ጭብጥ የበለጠ አስገራሚ የሚያደርገው ሌላም ነገር አለ፡፡ አመልካች ድርጅቱ ጥፋተኛ አይደለም በማለት በሰበር ችሎት ሽንጣቸውን ገትረው ሲከራከሩ የነበረው ለድርጅቱ በመቆርቆር አይደለም፡፡ የድርጅቱ ጥፋተኝነት ጭብጥ ሆኖ የተነሳው ድርጅቱ ጥፋተኛ ባልተባለበት የድርጅቱ ስራ አስኪያጅ (አመልካች) ጥፋተኛ ልባል አይገባም በማለት ክርክር በማቅረባቸው ነው፡፡ ይህ ጭብጥ ሊፈታ የሚችለው አንድም ድርጅቱ ጥፋተኛ ባይባልም አመልካች እንደ ስራ አስኪያጅነታቸው ጥፋተኛ የሚባሉበት የህግ አግባብ እንዳለ አቋም በመያዝ አሊያም በህጉ አግባብ በድርጅቱ ላይ የጥፋተኝነት ውሳኔ ተሰጥቷል ሊባል እንደማይገባ/እንደሚገባ ጭብጥ መስርቶ ለዚሁ ጭብጥ ተገቢውን ምላሽ በመስጠት ነው፡፡ ከዚህ በተቃራኒው አመልካች ስለድርጅቱ ጥፋተኝነት አያገባቸውም፤ ስለ ድርጅቱ ለመከራከርም ውክልና የላቸውም የሚባል ከሆነ ግን ከመሰረታዊው ጭብጥ መራቅ ነው የሚሆነው፡፡ ይህን አስመልክቶ የችሎቱ ሐተታ እንደሚከተለው ይነበባል፡፡

“አመልካች ከ2003ዓ.ም ጀምሮ የአንደኛ ተከሳሽ ስራ አስኪያጅ እንዳልሆነና አንደኛ ተከሳሽንም ወክሎ ክርክር ለማቅረብ እንደማይችል በስር ፍርድ ቤት የገለጸ መሆኑን ግራ ቀኙ ካቀረቡት ክርክር ተገንዝበናል፡፡ አንደኛ ተከሳሽ የወንጀል ጉዳይ የታየው የወንጀለኛ መቅጫ ስነ ስርዐት ሕግ አንቀጽ 162 አንቀጽ 167 እና ሌሎች ድንጋጌዎች ከሚደነግጉት ውጭ ነው ብሎ ካለ የስር ፍርድ ቤት አንደኛ ተከሳሽ በሌለበት አይቶ የሰጠው ፍርድ እንዲነሳለት ከሚያመለክት በስተቀር አንደኛ ተከሳሽ በሌለበት ታይቶ መወሰኑን አመልካች መከራከሪያ አድርጎ ሊያቀርብ የሚችል አይደለም፡፡ አንደኛ ተከሳሽ በመወከልም አንደኛ ተከሳሽ በሌለበት ታይቶ የተሰጠው ፍርድ እንዲነሳ ለመከራከር የሚያስችለው ውክልና ወይም ስልጣን የለውም ስልጣንም ቢኖረው ክርክሩ መቅረብ የሚገባው በወንጀለኛ መቅጫ ስነ-ስርዓት ሕግ ከአንቀጽ 197 እስከ አንቀጽ 102 የተደነገጉትን ድንጋጌዎች መሰረት በማድረግ መሆን የሚገባው በመሆኑ አመልካች ያቀረበው ክርክር የሕግ መሰረት ያለው ሆኖ አላገኘነውም፡፡”

የሰ/መ/ቁ 100079 ከላይ በቅንጭቡ ከቀረበው በላይ በርካታ ዘርፈ ብዙ የህግ ጥያቄዎችን ያስነሳል፡፡ አንባቢ በራሱ ይመዝነው ዘንድ የፍርዱ ሙሉ ይዘት እንደሚከተለው ቀርቧል፡፡ ከዚያ በፊት ግን በተለየው ሓሳብ ላይ የሰፈረው የሚከተለው ቁም ነገር እንደ መንደርደሪያ ይሁን፡፡

ሕግና ሥርዓት ባለበት አገር አንደኛ ተከሳሽ የነበረው ድርጅት በእርግጥ ሕጋዊ ሰውነት ያለው ህያው ድርጅት ከሆነ ከሚመለከታቸው አካላት በማጣራት እውነት የማፈላላግ ሥራ መከናወን ነበረበት፡፡ በሌላ በኩል ድርጅቱ ሜጋ ማስታወቂያ ከተባለው ድርጅት ከተዋሃዳ የተቀለቀለ / Amalgamation merge /ስለመሆኑ በክርክር ሂደት ተነስቷል፡፡ ይህ በተመለከተም ሁለቱም ድርጅቶች ተዋህደው ከሆነ መቼ እና በማን ውሳኔ ሰጪነት ተዋሀዱ የሚለው መጣራት ነበረበት፡፡

የአንድ ድርጅት ሥራአስኪያጅ ኃላፊ የሚሆነው ድርጅቱ በሕግ አግባብ ጥፋተኝነቱ ሲረጋገጥ ብቻ ነው፡፡ …ድርጁቱ በህግ አግባብ መጥሪያ የደረሰው ስለመሆኑ አልተረጋገጠም፡፡ የአሁኑ አመልካችም ድርጅቱ ከለቀቁ ከአንድ ዓመት በኃላ ክስ የተመሰረተባቸው ስለመሆኑ እየተከራከሩ ነው፡፡ የስር ፍርድ ቤቶች የአሁኑ አመልካች ጥፋተኛ ከተባሉ ድርጅቱም ጥፋተኛ ነው በሚል ድምዳሜ ላይ መድረሳቸው ከውሳኔያቸው ይዘት መረዳት ይቻላል፡፡ ይሁንና የስር ፍርድ ቤቶች ድምዳሜ የህግ መሰረት ያለው አይደለም፡፡……..ቅድሚያ መረጋገጥ ያለበት የድርጅት ጥፋት መኖር ያለመኖር ነው፡፡ አንድ ድርጅት ጥፋተኛ ነው ወይስ አይደለም ወደ ሚለው ድምዳሜ ለመድረስም በህጉ የተዘረጋው የሙግት አመራር ሥርዓት በጥብቅ [ተግባራዊ] መደረግ ነበረበት፡፡ የስር ፍርድ ቤቶች አንደኛ ተከሳሽ የነበረው ድርጅት ሕጋዊ ሰውነት ያለውና ያልከሰመ መሆን ያለመሆኑን በአግባቡ ሳያጣሩ ጥሪ ቢደረግለትም አይቀርብም በሚል ሰበብ እውነት [የማፈላለግ] ግዴታቸው (truth finding) ወደ ጎን በመተው [ሕጉ] [የዘረጋውን] የሙግት አመራር ሥርዓት ሳይከተሉ ከውሳኔ ላይ መድረሳቸው መሰረታዊ የህግ ስህተት መፈጸማቸውን የሚያሳይ ነው፡፡”

የሰ/መ/ቁ 100079

መጋቢት 4 ቀን 2007 ዓ/ም

 

ዳኞች፡- አልማው ወሌ

ዓሊ መሐመድ

ሡልጣን አባተማም

ሙስጠፋ አህመድ

ተኽሊት ይመሰል

 

አመልካች፡- አቶ ዕቁባይ በርሀ ገ/እግዚአብሔር – ጠበቃ ደሳለኝ መስፍን ቀረቡ

ተጠሪ፡- የኢትዮጵያ ገቢዎች ጉምሩክ ባለሥልጣን – ዐ/ህግ ወንድዬ ብርሃኑ ቀረቡ

መዝገቡን መርምረን የሚከተለውን ፍርድ ሰጥተናል

ፍ ር ድ

ጉዳዩ የቀረበው አመልካች የፌዴራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በመዝገብ ቁጥር 176025 ታህሳስ 19/2005 ዓ/ም የሰጠው ፍርድና የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የመዝገብ ቁጥር 131320 ጥር 21 ቀን 2006 ዓ/ም የሰጠው ፍርድ መሠረታዊ የሕግ ስህተት ያለበት ስለሆነ በሰበር ታይቶ ይታርምልኝ በማለት ያቀረበውን የሰበር አቤቱታ አጣርቶ ለመወሰን ነው ጉዳዩ ተጠሪ አመልካች የአንድ ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማህበር ሥራ አስኪያጅ ሆኖ ሲሰራ ለግብር ስብሳበው መሥሪያ ቤት አሳሳች ማስረጃ የማቅረብና ተጨማሪ እሴት ታክስ የማሳወቅና የመክፈል ኃላፊነቱን ባለመወጠት ወንጀል ፈፅሟል በማለት ያቀረበውን ክስና ክርክር የሚመለከት ነው፡፡ በሥር ፍርድ ቤት ተጠሪ ከሳሽ አመልካች ተከሳሽ በመሆን ተከራክረዋል፡፡ Continue reading ““የድርጅት በቁም መክሰም!”—ሰ/መ/ቁ 100079”

Directive No 46/2007 Issued to Provide for the use of Sales Register Machines

Directive No 46/2007

Issued to Provide for the use of Sales Register Machines

 1.      Issuing Authority

This Directive is issued by the Minister of Revenue pursuant to the power given by Article 22 of the council of Ministers Regulations to provide for the obligatory use of sales Register machines No 139/2007.

PART ONE

GENERAL

 2.      Short Title

This Directive may be cited as the “Directive issued to provide for the use of sales register machines No 46 /2007”.

3.      Definition

    

 In this directive:-

  1. “Machine” Means a sales register machine.
  2. “Machine identification code” means a code that uniquely identifies a machine and is provided by the Authority.
  3. “User” mean a person or body that is obliged to use a sales register machine under the Regulation and this directive.
  4.  “Service Center” means a body registered by the Tax Authority and certified by an accredited Sales Register Supplier to carry out control, maintenance and repair of machines.
  5. “Service person” means an authorized person who performs control, maintenance and repair of sales register machines, on the basis of a contract entered between the service center and the user.
  6. “Fiscal Documents” mean sales receipts, refund receipts, daily sales and periodical summary reports.
  7. “Fiscal Logo” means a graphical symbol which is printed on each machine generated fiscal document.
  8. “Terminal” means a two way data transfer communication device that is connected to the sales register machine and interfaces with the Tax Authority’s server through wireless communication.
  9. “Inspection booklet” means a maintenance and inspection recording booklet that must accompany each machine and bears the unique registration number of the machine.
  10. “Z-report” means a summary sales report printout generated by a sales register machine at the close of each session.
  11. “Regulation” means the Council of Minister’s Regulation to provide for the obligatory use of sales register machines.
  12. Other words and phrases used in this directive shall have the same meaning assigned to them as in the Regulation. Continue reading “Directive No 46/2007 Issued to Provide for the use of Sales Register Machines”

Some unusual facts about repeal in Ethiopia (Part II)

Double Repeal and repeal after indefinite period of time

It is difficult even for law makers to remember each and every law they have amended and repealed. With the ever increasing quantity of legislations issued by the law maker and subordinate organs, sometimes it may happen that a provision of the law be repealed twice. Here are two instances:

A.)  Proclamation No. 287/2002 (Tax on Coffee Exported from Ethiopia (Amendment) Proclamation) is an amendment to Proclamation No.99/1998 (Tax on Coffee Exported from Ethiopia.) One of the provisions of the previous law which was amended by Proclamation No. 287/2002 is Article 4. This Article provides that the rate of Tax payable on Coffee exported from Ethiopia shall be 6.5% (six and point five per cent) of the FOB price. FOB is defined in the proclamation as selling price of coffee quoted at the port of loading, agreed between the Coffee exporter and his customer and approved by the National Bank of Ethiopia, from which freight and insurance costs are excluded.

Article 2(1) of Proclamation No. 287/2002 mainly amends the tax rate lowering  it to zero. It reads:

Article 4 of the proclamation is deleted and replaced by the following new Article 4.

“4. The rate of the Tax which has been 6.5% (six and point five per cent) shall be zero”

However, the deletion and replacement to article 4 of Proclamation No.99/1998 is a double repeal as it has already been deleted by Council of Ministers Regulations No.73/2001(Tax Amendment on Exported Coffee Council of Ministers Regulations.)

Article 2 of the regulation reads:

2. Amendment

Article 4 of the Tax on Coffee Exported from Ethiopia Proclamation No.99/1998 is deleted and replaced by the following new Article 4:

4. Rate of the Tax

1) The Rate of the Tax shall be 6.5% (six and point five per cent) of the FOB price.

2) Notwithstanding the provisions of Sub-Article (1) above, no tax shall be levied if the FOB price of the coffee exported is:

(a) Below 105 cents (one hundred five cents) per pound for washed coffee;

(b) Below 70 cents (seventy cents) per pound for unwashed coffee.

By way conclusion, it means that article 4 of Proclamation No.99/1998 was repealed by Proclamation No. 287/2002 after it [Proclamation No.99/1998] was repealed by Regulations No.73/2001.

B.)  Article 17(1) of the Census Commission Establishment proclamation No. 84/1997 states that the Population and Housing Census Commission Establishment Proclamation No.32/1992 is repealed. However, Proclamation No.32/1992 was again repealed for the second time by article 18(1) of Proclamation No. 180/1999 (Census Commission Establishment Proclamation)

The problem seems to have been created due to failure of parliament to set exact expiry date for Proclamation No.32/1992. Even though it [Proclamation No.32/1992] was expressly repealed by Proclamation No. 180/1999, its applicability was extended for indefinite period of time. According to article 19 of proclamation No. 84/1997, the previous proclamation (32/1992) will remain applicable with respect to census undertakings not completed and until such time that the Secretariat (of the Census Commission) is properly organized. Hence, someone has to wait until he/she is told that the Secretariat (of the Census Commission) is properly organized to verify whether the proclamation is active or not. It is a subjective condition and no one could for sure know that it is actually repealed. When I say no one, it includes the House of People’s Representatives. That is why it repealed the same law twice.

What is more interesting is article 20 of Proclamation No. 180/1999. It reads:

“Notwithstanding the provisions of Article 18 (l) of this proclamation, Proclamation No. 32/1992 shall remain applicable until such time that the Secretariat is properly organized.”

It may be confusing, but this article seems to suggest that Proclamation No. 32/1992 which was repealed twice is still active for some unknown time in the future… until such time that the Secretariat is properly organized! By the way, why was it so difficult to organize the secretariat of the Census Commission? [It took more than two years!]

Repeal for the unusual ground

Why is a law repealed? There may be so many convincing justifications to repeal a law, but definitely the following two cases are wrong [I mean may be unusual] answers to the question.

·         National Lottery Administration Re-establishment Proclamation No.535/2007

[Article] 22 Repealed and Inapplicable Laws

1/ The National Lottery Administration Re-establishment Proclamation No. 510/2007 .having not been published as endorsed by the House, is hereby repealed

·         Addis Ababa City Government Revised Charter Proclamation No. 361/2003

[Article] 67. Repealed Laws

1) The Addis Ababa City Government Revised Charter Proclamation No. 311/2003, having been published with its contents changed without following the Legislative Procedure, is hereby deleted and replaced by this Charter